Je hebt diabetes? O, mijn buurman heeft dat ook. Die hoeft alleen op zijn voeding te letten.
Het is een reactie die veel mensen met diabetes regelmatig horen. Begrijpelijk misschien, want beide aandoeningen heten diabetes. Maar juist die naam zorgt vaak voor verwarring.
Diabetes type 1 en diabetes type 2 hebben één overeenkomst: het lichaam kan de bloedsuiker niet goed regelen.
Daar houdt de vergelijking grotendeels op.
De oorzaak, behandeling en dagelijkse impact verschillen namelijk aanzienlijk.
Wat gebeurt er bij diabetes type 1?
Bij diabetes type 1 maakt het afweersysteem een fout.
Het valt de bètacellen in de alvleesklier aan. Dit zijn de cellen die insuline produceren. Uiteindelijk maakt het lichaam geen of vrijwel geen insuline meer.
Insuline is een hormoon dat ervoor zorgt dat glucose uit het bloed naar de lichaamscellen kan worden vervoerd om als energie te dienen.
Zonder insuline kan het lichaam niet overleven.
Daarom moet iemand met diabetes type 1 vanaf de diagnose insuline gebruiken. Dat gebeurt via injecties of een insulinepomp.
Type 1 ontstaat meestal op jonge leeftijd, maar kan op iedere leeftijd worden vastgesteld.
Wat gebeurt er bij diabetes type 2?
Bij diabetes type 2 is er een ander probleem.
Het lichaam maakt vaak nog wel insuline aan, maar de lichaamscellen reageren er minder goed op. Dit noemen we insulineresistentie.
De alvleesklier probeert dit in eerste instantie te compenseren door extra insuline te produceren. Na verloop van tijd lukt dat steeds minder goed.
Daardoor stijgt de bloedsuiker.
De behandeling verschilt per persoon.
Sommige mensen hebben voldoende aan leefstijlaanpassingen.
Anderen gebruiken medicijnen.
En een deel van de mensen met diabetes type 2 gebruikt uiteindelijk ook insuline.
De belangrijkste verschillen op een rij
Diabetes type 1 | Diabetes type 2 | |
Stoornis in de werking van insuline en vaak later ook de productie | ||
Het lichaam maakt nauwelijks of geen insuline | Het lichaam maakt vaak nog wel insuline | |
Altijd behandeling met insuline | Behandeling verschilt per persoon | |
Ontstaat vaak plotseling | Ontwikkelt zich meestal geleidelijk | |
Niet te voorkomen | Niet altijd te voorkomen; leefstijl kan een rol spelen naast erfelijke en andere factoren | |
Ongeveer 10% van alle mensen met diabetes | Ongeveer 90% van alle mensen met diabetes |
Kun je type 1 voorkomen?
Nee.
Op dit moment is er geen manier om diabetes type 1 te voorkomen.
Het is een auto-immuunziekte waarbij het afweersysteem de insulineproducerende cellen vernietigt.
Kun je type 2 voorkomen?
Dat is minder zwart-wit.
Een gezonde leefstijl kan bij veel mensen het risico verkleinen, maar voorkomt diabetes type 2 niet altijd.
Erfelijke aanleg, leeftijd, hormonale veranderingen, bepaalde medicijnen en etniciteit spelen eveneens een belangrijke rol.
Daarom is het onjuist om te zeggen dat diabetes type 2 simpelweg ontstaat door ongezond eten.
Hebben mensen met type 1 dan geen gezonde leefstijl nodig?
Zeker wel.
Gezonde voeding, voldoende beweging, slaap en ontspanning zijn belangrijk voor iedereen.
Maar bij diabetes type 1 zorgen gezonde keuzes er niet voor dat het lichaam weer zelf insuline gaat maken.
Insuline blijft altijd noodzakelijk.
En hoe zit het met insuline bij type 2?
Veel mensen denken dat insuline alleen bij diabetes type 1 hoort.
Dat klopt niet.
Wanneer de alvleesklier na verloop van tijd steeds minder insuline produceert, kan iemand met diabetes type 2 ook insuline nodig hebben.
Dat betekent niet dat iemand heeft gefaald.
Het is simpelweg een gevolg van hoe de ziekte zich kan ontwikkelen.
De dagelijkse impact verschilt ook
Bij diabetes type 1 moet voor vrijwel iedere maaltijd worden berekend hoeveel insuline nodig is.
Ook sporten, stress, ziekte, hormonen en zelfs warm weer kunnen invloed hebben op de bloedsuiker.
Dat vraagt dag en nacht aandacht.
Bij diabetes type 2 ziet de dagelijkse behandeling er vaak anders uit. Afhankelijk van de behandeling kan de nadruk liggen op voeding, beweging, medicatie, glucosemetingen of een combinatie daarvan.
Iedere vorm van diabetes brengt dus zijn eigen uitdagingen met zich mee.
Wat hebben type 1 en type 2 wél gemeen?
Beide zijn chronische aandoeningen.
Beide vragen aandacht, aanpassingen en soms moeilijke keuzes.
Beide kunnen zonder goede behandeling leiden tot ernstige gezondheidsproblemen.
Bovenal: achter iedere diagnose zit een mens met een eigen verhaal.
Begrip begint met kennis
Hoe meer we weten over de verschillen tussen diabetes type 1 en type 2, hoe kleiner de kans op misverstanden.
Dat helpt niet alleen mensen met diabetes, maar ook familie, vrienden, collega's, zorgverleners en iedereen die ooit iemand met diabetes ontmoet.
Want hoewel beide aandoeningen dezelfde naam dragen, vragen ze om een andere uitleg, een andere behandeling en vooral om hetzelfde respect.
Kennis is macht!
